Türkiyenin en şiddetli depremi

Türkiyenin en şiddetli depremi / blog

1939 Erzincan depremi

Bu madde 1939 Erzincan depremi hakkındadır. 1992'de aynı il içinde yaşanan deprem için 1992 Erzincan depremi sayfasına bakınız.

1939 Erzincan depremi veya Büyük Erzincan Depremi, 27 Aralık 1939 türkiyenin en şiddetli depremi merkez üssüErzincan olan 7,9 büyüklüğünde gerçekleşen deprem.Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) ise depremin büyüklüğünü 7,8 Mw  (± 0,4) olarak kaydetti.[2][7] Sarsıntı sonucunda resmî sayılara göre 32 bin 968 kişi yaşamını yitirdi, 100 binden fazla kişi ise yaralandı. Mercalli şiddet ölçeğine göre depremin şiddeti, ölçeğin en yüksek değeri olan XII (Afetsel) olarak saptanırken 116 bin 720 bina bütünüyle yıkıldı.[8] Ölüm oranlarının yüksek olmasının ana nedenleri arasında; çetin kış koşullarının olması, yardımların ve arama-kurtarma faaliyetlerinin güç koşullar altında yürütülmesi gösterildi.

Deprem, 1939 ile 1999 yılları arasında Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde meydana gelen ve batıya doğru göç eden bir dizi büyük depremin ilki olarak kabul edildi. Büyüklüğü itibarıyla dünyanın sayılı mega depremleri arasında gösterilen Erzincan depremi, 8,0 büyüklüğündeki 1668 Kuzey Anadolu depreminden sonra 7,8 Mw büyüklüğündeki 2023 Kahramanmaraş depremleri ile birlikte Anadolu'da meydana gelmiş en büyük ikinci depremdir. Bunun yanı sıra, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en çok can kaybı ile sonuçlanan ikinci depremi olarak kayıtlara geçti.

Tektonik durum[değiştir kaynağı değiştir]

Kuzey Anadolu Fay Hattı, Avrasya levhasının küçük Anadolu levhasından geçtiği ana transform fayı sınırıdır. 1.600 km'den uzun olan fay, Doğu Anadolu'dan Marmara Denizi'ne kadar uzanır.[9] Kuzey Anadolu Fay Hattı, çok yüksek sismik aktivite gösterir. Türkiye’nin birinci derece deprem bölgesinde bulunan Erzincan, Kuzey Anadolu deprem kuşağının çok etkin bir bölümü olan Erzincan Ovası içindedir. Tarihi belgelere göre Erzincan son bin yılda 11 kez tümüyle yıkıma uğramıştır.[10][11] Yerleşmenin bulunduğu zemin, akarsu çökellerinden oluşmuştur. Bu malzeme kentin yukarı kesimlerinde konglomeralaşmıştır. Orta bölümlerde birbirini izleyen çakıl ve kum katmanlarına rastlanır. Bu katmanlar oldukça yerleşmiş ve sıkı yapılıdır. 1939 depreminden sonra yerleşim alanı dışında bırakılmış olan eski türkiyenin en şiddetli depremi zemini, kalın bir tarihi enkaz türkiyenin en şiddetli depremi kaplı türkiyenin en şiddetli depremi akarsu birikintilerinden oluşmuştur. Erzincan'da bilinen ilk deprem Pontus zamanında olmuştur.[kaynak belirtilmeli]

Deprem[değiştir türkiyenin en şiddetli depremi kaynağı değiştir]

Odak derinliği 20 km olan depremin mihri müşfik tabloları alan doğuda Rüyada giysi satmak Ovası'ndan batıda Kelkit Vadisi'ne kadar uzanır. Yırtılmanın uzunluğu 400 km (Erzincan’ın doğusundan Amasya’ya kadar), genişliği ise (güneyde Sivas’tan kuzeyde Karadeniz'e kadar) 200 km'dir.[12] Bu depremde Erzincan’dan Kelkit Vadisi'ni izleyerek Niksar’a kadar uzanan yaklaşık 350 km’lik bir kırık sistemi oluşmuştur. Bu geniş alanı sarmış olan 35 deprem merkezi yaklaşık doğu-batı türkiyenin en şiddetli depremi dizilmiş başlıca dört sarsıntı çizgisi üzerinde etkinlik göstermiştir. Bunlar; Yukarı Yeşilırmak çizgisi, Kelkit-Deliçay çizgisi, Yaylalar ve Orta Yeşilırmak çizgisi ve kıyı çizgisidir. Bu çizgilerin hepsi de kırıklara karşılık gelmektedir. Kelkit Irmağı kırığı, Reşadiye’de doğu-güneydoğu ve batı-kuzeybatı doğrultusunda alçalmış ve yükselmiş ve böylece iki blok arasında 380 cm’lik bir düzey farkı doğmuştur. Deprem sırasında kıyı çizgisi Çarşamba ilçesinin kuzeyi ile Giresun arasında 15–100 m kadar geri çekilmiş ve Fatsa’da da bir deprem dalgası oluşmuştur.[kaynak belirtilmeli] Depremin yarattığı yırtılma, günümüzde de gözlemlenebilir. 2,3 metre ile 8,8 metre arasında ortalama yüzey yer değiştirmesi hesaplanmıştır.[13] Kırıklar boyunca 0.5-2 metrelik dikey hareketler gözlemlenmiştir.[14] Maksimum yatay atım 10,5 metre olarak hesaplanmıştır.[15]

Deprem 52 saniye sürdü.[1] Karadeniz kıyılarında 0,53 m uzunluğunda tsunamiye neden oldu. 1939 depreminden kaynaklanan Coulomb gerilme transferi, Kuzey Anadolu Fayı boyunca batıya doğru ilerleyen kırılmaları tetikledi. 1939'dan beri bu fayda 6.7'den büyük 10 tane deprem yaşandı.[16]

Kayıplar ve hasar[değiştir kaynağı değiştir]

Deprem, yaklaşık 116.720 binayı tamamen yıktı.[17] Başlangıçta, ölü sayısı yaklaşık 8.000 kişiydi. Daha sonra 20.000'e çıktığı bildirildi. Aynı gün içinde sıcaklık -30 °C'ye düştü. Acil kurtarma operasyonu başladı. 5 Ocak'a kadar, deprem ve düşük sıcaklıklar, kar fırtınası ve seller nedeniyle yaklaşık 33.000 kişi öldü.[18][19]

Sonrası[değiştir kaynağı değiştir]

Depremin yarattığı hasar, Türkiye hükûmetini deprem yönetmeliklerini yürürlüğe koymaya sevk etti.[20] Erzincan'da yıkım o kadar büyüktü ki şehir tamamen terk edildi ve biraz daha kuzeyde yeni bir yerleşim yeri kuruldu.[21]

Kültürel etki[değiştir kaynağı değiştir]

Deprem, Kelkit Çayı boyundaki tüm şehirleri vurmuş, en fazla[22] can kaybının yaşandığı yerleşim birimlerinden biri de Tokat'ın Reşadiye ilçesi olmuş, köy ve mahalleleriyle yerle bir olan kentte çoğu enkaz altında kalarak, bir kısmı da yanarak 2100 kişi ölmüştür.[23] Zorlu kış şartlarından dolayı depremden 15 gün sonra bir doktor, türkiyenin en şiddetli depremi gün sonra da Kızılay yardımı gelmiştir. Dönemin Reşadiye Belediye Başkanı Türkiyenin en şiddetli depremi Bey ailesiyle birlikte hayatını kaybetmiş, anısına ağıt yakılmıştır. Daha sonra ağıt, Sevda Gül tarafından "Reşadiye Irmağı" isimli türkü olarak seslendirilmiştir.[24]

Nâzım Hikmet, deprem üzerine "Kara Haber" adlı şiiri yazmıştır.[25]

Kaynakça[değiştir kaynağı değiştir]

  1. ^ab"Erzincan depreminin 80.yıl dönümü! Büyük Erzincan depremi kaç şiddetinde oldu?". Sabah. 27 Aralık 2019. 27 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ekim 2020. 
  2. ^ab"Büyük Depremler". Kandilli Rasathanesi soma seyahat edirne Deprem Araştırma Enstitüsü. 13 Mayıs 2015 tarihinde türkiyenin en şiddetli depremi arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2023. 
  3. ^"M 7.8 - 20 km NNE of Erzincan, Turkey". Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS). 4 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Şubat 2023. 
  4. ^ISC (2015), ISC-GEM Global Instrumental Earthquake Catalogue (1900–2009), Version 2.0, International Seismological Centre, 25 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi, türkiyenin en şiddetli depremi tarihi: 23 Şubat 2023 
  5. ^National Geophysical Data Center / World Data Service (NGDC/WDS) (1972), Significant Earthquake Database, National Geophysical Data Center, NOAA, doi:10.7289/V5TD9V7K, 11 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 23 Şubat 2023 
  6. ^"M 7.8 - 20 km NNE of Erzincan, Turkey". Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS). 4 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Şubat 2023. 
  7. ^"1939 Erzincan depremi yüzey kırığı haritalama çalışmaları (Reşadiye batısı - Koyulhisar arası): ilk gözlemlere ait bulgular"(PDF). 23 Kasım 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi(PDF). Erişim tarihi: 20 Ocak 2016. 
  8. ^"The North Anatolian Fault". Lamont–Doherty Earth Observatory. Columbia University. 25 Haziran 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2021. 
  9. ^1939 Erzincan Büyük Depremi, dergipark.org.tr, 17 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 11 Ekim 2020 
  10. ^HAÇİN, İlhan (March 2014). "1939 ERZİNCAN BÜYÜK DEPREMİ". Cumhuriyet Üniversitesi. 17 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  11. ^H. Fuenzalida, L. Dorbath, A. Cisternas, H. Eyidogan, A. Barka, L. Rivera, H. Haessler, H. Philip, N. Lyberis (April 1997). "Mechanism of the 1992 Erzincan earthquake and its aftershocks, tectonics of the Erzincan Basin and decoupling on the North Anatolian Fault". Geophysical Journal International. 129 (1): 1-28. Bibcode:1997GeoJI.129.1F. antakya da satılık evler. 31 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2021. 
  12. ^Gürsoy, Halil; Tatar, Orhan; Akpınar, Zafer; Polat, Ali; Mesci, Levent; Tunçer, Doğan (2013). türkiyenin en şiddetli depremi observations on the 1939 Erzincan Earthquake surface rupture on the Kelkit Valley segment of the North Anatolian Fault Zone, Turkey". Journal of Geodynamics. Elsevier. 65: 259-271. Bibcode:2013JGeo.65.259G. doi:10.1016/j.jog.2012.06.002. 
  13. ^Gürsoy, Türkiyenin en şiddetli depremi Tatar, Orhan; Akpınar, Zafer; Polat, Ali; Mesci, Levent; Tunçer, Doğan (2013). "New observations on the 1939 Erzincan Earthquake surface rupture on the Kelkit Valley segment of the North Anatolian Fault Zone, Turkey". Journal of Geodynamics. Elsevier. 65: 259-271. Bibcode:2013JGeo.65.259G. doi:10.1016/j.jog.2012.06.002. 
  14. ^Ömer, Emre; Hisao, Kondo; Selim, Özalp; Hasan, Elmaci (2021). "Fault geometry, segmentation türkiyenin en şiddetli depremi slip distribution associated with the 1939 Erzincan Earthquake rupture along the North Anatolian Fault, Turkey". Geological Society, London, Special Publications. türkiyenin en şiddetli depremi (1): 23-70. Bibcode:2021GSLSP.501.23E. doi:10.1144/SP501-2019-141. 
  15. ^Stein, Ross S.; Barka, Aykut A.; Dieterich, James H. (1997). "Progressive failure on the North Anatolian fault since 1939 by earthquake stress triggering". Geophysical Journal International. 128 (3): 594-604. Bibcode:1997GeoJI.128.594S. doi:10.1111/j.1365-246X.1997.tb05321.x. 
  16. ^Flight, Tim (26 Aralık 2018). "The Erzincan Earthquake killed around 33, 000 people on December 26th 1939". History Collection. 12 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  17. ^Ranguelov, Boyko. "The Erzincan 1939 Earthquake"(PDF). Second Balkan Geophysical Conference and Exhibition. 5 Ekim 2013 tarihinde kaynağından(PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2012. 
  18. ^Cowell, Alan (15 Mart 1992). "Turkey Digs Eşkıya 194 bölüm Quake's Debris". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 11 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2023. 
  19. ^Reitherman, R. (2012). Earthquakes and Engineers: An International History. American Society of Civil Engineers. ss. 226-228. ISBN 978-0-7844-1071-4. 
  20. ^Cowell, Alan (15 Mart 1992). "Turkey Digs Through Quake's Debris". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 11 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2023. 
  21. ^"Niksar ve Deprem". 23 Ekim 2012. 4 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2016. 
  22. ^"Reşadiye İlçe Emniyet Amirliği, Tarihçe". Reşadiye Emniyet Amirliği. 2 Şubat 2016 tarihinde kaynağından mihri müşfik tabloları. Erişim tarihi: 29 Ocak 2016. 
  23. ^"1939 Depremi ve Tahir Bey Türküsü". basciftlikblog.com. 5 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2016. 
  24. ^"Arşivlenmiş kopya". 16 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2020. 

Dış bağlantılar[değiştir kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili yayınlar[değiştir kaynağı değiştir]

  • Yalciner, A. C.; Pelinovsky, E. N. (2004), türkiyenin en şiddetli depremi Source Mechanism of 1939 Black Sea Tsunami", AGU Spring Meeting Abstracts, cilt 2004, ss. OS13A-06, Bibcode:2004AGUSMOS13A.06Y 

tuerkiyenin-en-iddetli-depremi

türkiyenin en şiddetli depremi

Temas etmek

implantasyon kanaması ne kadar sürer brezilya pastası le evine te dur mame sözleri cirodan silah taşıma ruhsatı e bildirge onay cumartesi sokağa çıkma yasağı kaça kadar kibariye hap koydum şarkı sözleri mayıs ps plus 2019 doğum saati öğrenme stag 9000 nedir nasıl kullanılır davutpaşa kampüsü esenler yeşil çay sabah mı akşam mı fayans derz çatlakları erhan çelik hapis iga güvenlik personel alımı ford yedek parça orjinal antalya şarampolde sahibinden satılık daireler lalegül reklamları